Flüoresan Lambanın Çalışma İlkesi

Şebeke gerilimi lamba devresine uygulandığında birbirine yakın durumda bulunan starter elektrotları arasında ark oluşur.Bu sırada elektrotlar ısınarak birbirine değer.Starterin kontaklarından akım geçmeye başlamasıyla flamanlar üzerinden akım geçerek bunların elektron yaymasına ve civanın buharlaşmasına neden olur.

Akım, bimetal ve kontak  üzerinden geçtiğinden ,starter içerisindeki gaz ve bimetal soğuyarak kontakları açar.

Starter devresinin açılmasıyla balastın akımı kesilir ve manyetik alanında düşüş olur.Manyetik alandaki düşüş nedeniyle balast bobini üzerinde,şebeke geriliminden daha büyük bir öz indükleme EMK sı (yaklaşık 1000V) oluşur.Yüksek gerilim,flamanlar arasında (daha önce ısınarak iletken hale gelen lamba iç ortamı üzerinden ) ark şeklinde atlar.Böylece buharlaşan civaya çarpan ark şeklindeki akım ,ultraviole ışınlarının oluşmasını sağlar.Ultraviole ışınları ise,cam tüpün iç yüzeyindeki flüoresan tabakaya çarparak lambanın ışık vermesini sağlar.

Lambanın,tüp içerisindeki flüoresan madde ve gazın cinsine göre değişik renkte ışık vermeye (yanmaya) başladığı anda balast gerilimi 100-110 V civarına düşürerek ilk anda ateşleyici olarak yaptığı görevi,normal çalışma anında akım sınırlayıcı olarak devam ettirir.

Flüoresan Lambalar

İki ucu flamanlı cam tüp,balast,starter,soket gibi elemanlardan oluşan lamba çeşididir.Akkor lambaya göre çok daha fazla ışık yayar ve kullanımı yaygındır.

Flüoresan lambaların iki ucunda bulunan flamanlar akım geçtiğinde ısınarak tüp içindeki gazı da ısıtır.Flamandan geçen akım çok kısa süre içinde starter tarafından kesilir.İşte akımın tam kesilmesi anında balast yüksek bir gerilim oluşturarak tüpün iki ucu arasında akım geçişini başlatır.Gazdan geçmeye başlayan elektrik akımı ışığı oluşturur.

Flüoresan lambaların artıları;

-Işık verimi akkor flamanlı lambadan yüksektir.
-Göz kamaştırmaz
-Az ısınır
-Ömrü uzundur
-Gün ışığı yayar

Olumsuz yönleri;

-İlk maliyeti yüksektir
-Montajı biraz karmaşıktır

Flüoresan Tüp:Işık yayan cam tüp içindeki hava boşaltılmış,özel gaz (argon) ve civa doldurulmuştur.Lambanın flamanları tungsten metalinden yapılmıştır.Flamanlar arasındaki boşlukta ise ısıyla elektron yaymaya başlayan oksit tabakası mevcuttur.Boru şeklindeki cam tüpün iç yüzeyine flüoresanlı madde sıvanmıştır.

Balast:İnce çelik saçlardan yapılmış nüve üzerine sarılmış bobinden oluşan balast,flüoresan lambanın çalışabilmesi için mutlaka kullanılması gereken bir elemandır.

Uygulamada 20 ve 40 W gücündeki balastlar yaygın olarak kullanılmaktadır.Yapılış şekilleri bakımından iki çeşittir;
-Bobinli (klasik) balast
-Elektronik balast

Bobinli balastlar 5-10 W gibi ilave bir güç tüketirler.Elektronik balastların güç tüketimi ise yok denecek kadar azdır.O nedenle elektronik yapılı balastlar tercih edilmelidir.TSE kalite belgesi olmayan balastlar ses yapmakta ve kısa ömürlü olmaktadırlar.

Starter:Cam tüp içerisine yerleştirilmiş ısıya duyarlı kontakları bulunan küçük boyutlu elemana starter denir.Bu araç,flüoresan lambanın flamanları ısınana kadar devrede kalır.Yanmakta olan flüoresan lambadaki starter çıkarılsa dahi lamba yanmaya devam eder.Starterin cam tüpü içerisinde bulunan bimetal,uzama katsayıları farklı iki ince metalin birleştirilmesiyle üretilmiştir.Lamba devresine akım uygulandığında bimetalli kontak düzeneği kapalıdır.Bu sayede starter üzerinden akım geçişi olur.1-2 saniye içerisinde ısınan bimetal kontağın açılmasına neden olur.
Starterlerde bimetal düzeneğine paralel olarak bağlanan küçük kapasiteli kondansatör bimetalli kontakların ömrünü uzatıcı etki yapar.Başka bir deyişle kondansatör startere gelen parazitik,istenmeyen sinyallerin bozucu etkisini ortadan kaldırır.

Soketler:Flüoresan tüpünü devreye bağlamada kullanılan elemanlara soket denir.