Koruma Sistemlerinin Temel Ölçütleri

Genelde iyi düzenlenmiş ve etkili bir koruma sisteminin 5 temel ölçütü vardır

Güvenlik:Güvenlik röle yada röle sisteminin doğru çalışacağının kesinlik derecesinin ölçüsüdür.Güvenlik tüm dış etmenlerin sebep olacağı hatalı çalışmalara karı sistemin doğru çalışacağının kesinliğinin bir garantisidir.

Hız:Oluşan hata en kısa zamanda en az aygıt kaybıyla giderilmelidir.Yüksek hızlı bir röle belirlenmiş bir zaman diliminden önce çalışmaya başlar

Seçim:Röle,kesici ve diğer koruma aygıtlarının birbirlerine bağlı olarak performanslarını tamamlayan genel bir terimdir.Hatalı bir çalışma veya anormal bir durumun yalıtılmasıs için devre dışı bırakılan aygıtların en az sayıda olması doğru bir seçimin yapıldığının göstergesidir.

Duyarlılık:Röleler en küçük hatayı tespit edecek kadar duyarlı fakat anormal koşullara karşı pek duyarlı olmamalıdır.

Ekonomiklik:Maksimum koruma en düşük fiyatla oluşturulmalıdır.

  Burada şunu belirtmekte yarar varki bir hata anında koruma anındaki karar verme süresi,zaman penceresi çok kısadır ve hata oluştuğunda hatanın doğruluğunun denetimi yada karar verme süresinde ek zaman dilimlerinin oluşması istenmez.Burada çok önemli iki durum ortaya çıkar;

-Koruma aygıtı doğru karar vermelidir.Öyleki hatanın tolere edilip edilemez olduğunu hemen saptar,edilmezse hemen işlemi başlatır.Eğer hata geçici bir çalışma durumu ise bunun sistem tarafından eritilmesine müsade edilir.

-Koruma aygıtı eğer gerekirse problemli bölgeyi hızlı bir biçimde yalıtarak sistemin diğer parçalarının etkilenmeden çalıştırlmasını sağlar.

Elektrik Tesislerinin Koruması

  Neden ve niçin gerek duyulur,bir tesisin yada aygıtın korunmasına?Koruma sistemlerinin en önemli parçası rölelerdir.
  Koruma röleleri elektrik güç sistemlerinin yaşamsal önem taşıyan bir parçasıdır.Normal çalışma koşullarında yersiz fakat hatalı çalışma durumları ve anormal dış etkenlerle karşılaştırıldığında çok gereklidir.Uygun şekilde çalışna bir kontrol rölesi güç sistemindeki hatalı bölgeyi saptar,hatasız bölgeleri etkilemeden bu hatalı bölgeyi devre dışı bırakmak için gerekli işlemleri başlatır.Koruma rölesini düzenleyip uygulamaya sokacak olan bir mühendis,elektriğin üretilmesi,iletilmesi,dağıtılması ve kullanılması için gerekli tüm aygıtlara ilişkin bilgi sahibi olmalıdır.Ayrıca güç sisteminin normal ve anormal çalışma durumlardaki davranışlarınıda bilmesi gerekir.
  Röleler mümkün oldukça geniş bir uygulama alanına sahiptir.Evlerde,haberleşmede,ulaştırmada,endüstride kısaca elektriğin kullanıldığı hemen heryerde rölelerle karşılaşılabilir.
  Sigorta koruma sistemlerinde sıkça kullanılan bir koruma elemanıdır.Ancak sigortaları rölelerden ayırmak gerekir.Çünkü çalışma ilke ve görevleri farklıdır.

Koruma Rölesi:
Arızalı hatları,aygıtları yada diğer anormal tehlikeli güç sistemi koşullarını algılayıp uygun kontrol devresinin çalışmasını başlatır.

Sigorta:
İçerisinden aşırı akım geçmesiyle ısınan,kopan devre açıcı bir parçaya sahip aşırı akım koruma aygıtıdır.

Koruma rölesi ve sigortalar elektrik güç sistemlerin hemen heryerinde kabul edilmeyecek koşulları algılamak için birlikte kullanılır.

  Elektrik güç sistemlerindeki hatalar genellikle aygıt çalışmadığı yada dış etkenlerin neden olduğu kısa devreler biçiminde gözlenir.Hataların çoğu yıldırım yada diğer yüksek gerilim olaylarının neden olduğu anormal gerilimlerin oluşturduğu yalıtım arızalarıdır.Tam anlamıyla kusursuz bir güç sistemi aygıtı üretmek ne pratik nede ekonomiktir.Ancak başarılı bir sistem düzenlenmesi ve çalışmasına etkiyen değişik etmenler bir ekonomik denge oluşturacak biçimde elde edilmelidir.Çok iyi yalıtılmış oldukça yüksek mekanik ve elektriksel dayanıklılığa sahip aygıtlar kullanarak hataların gelişme olasılığı azaltılabilir.Sistemdeki bazı özel birimlerde oluşan hatalardan etkilenmemeleri için bazen çifte aygıt kullanılıp koruma yoluna gidilebilir.Genelikle bu iki yöntemin birleştirilmesiyle oluşan koruma sistemleri ekonomik bir sistem düzenlenmesini sağlar.Her ne olursa olsun koruma sistemlerinin düzenlenmesinde en önemli etmen hiç kuşkusuz güç sisteminin kesintisiz çalışmasıdır.Bu konuda devre kesicilerinb yardımıyla koruma röleleri kullanılabilir.Çünkü röle aygıtlarının gönderdiği komutlara göre devre dizicileri hatalı elemanı devre dışı bırakırlar.

  Kesiciler öyle yerleştirilirki her bir generatör,transformatör,bara,iletm hattı ve benzerleri sistemin diğer kesiminden tam olarak ayrıştırılabilirler.Devre kesiciler kullanıldıkları devreye maksimum kısa devre akımına dayanacak özellikte olmalıdırlar.

 Koruma rölelerinin ikinci bir işlevide hata yer ve tipinin belirlenmesidir.Böyle bir saptama yanlızca hatanın bulunmasını sağlamaz aynı zamanda osilografik kayıpların karşılaştırılmasını sağlar,hatanın etkilerini azaltmakta yardımcı olur.