Kuvvet Tesislerinde Kullanılan Gereçler v1

Dağıtım Panosu

İş yerlerinde enerji dağıtımı,makinelerin yakınında bulunan dağıtım panolarından yapılır.Uygulamada kullanılan panolar sac yada plastikten yapılır.Eskiden yapılmış tesisatlarda mermer üzerinde olanlar da karşımıza çıkar.

Ampermetre

Alıcının çektiği akım şiddetini ölçmeye yarayan aygıtlara ampermetre denir.Bu aygıtlar devreye seri bağlanarak kullanılır.Sanayi tesislerinde ana panoya üç adet ampermetre konularak üç fazın çektiği akımların seviyesi gözlenir.Şayet fazın birisinden geçen akım anormal derecede diğerlerinden yüksek ise tesisin enerji dağıtım şeklinde değişiklik yapılır.

Az akım çeken sanayi tesislerinde ampermetreler şebekeye doğrudan bağlanılır.Akımın 50 amperden fazla olduğu tesislerde ise akım trafosu adı verilen aygıtlar kullanılarak akım ölçülür.Akım trafosunun primer sargısı faz iletkenine seri bağlanır.Trafonun sekonder sarım uçlarına ise 5 amperlik küçük bir ampermetre bağlanır.Primer sargısından geçen akımın oluşturduğu manyetik alan sekonder sargıda küçük değerli bir akım oluşturur.200/5 amperlik akım trafosunda sekondere bağlı ampermetre 3 amperi gösteriyorsa primerden 120 amper geçtiği anlaşılır.

Voltmetre

Şebekenin gerilimini ölçmeye yarayan aygıtlara voltmetre denir.Voltmetreler şebekeye paralel bağlanarak kullanılır.
Alçak voltajların (0-500V) ölçülmesinde kullanılan voltmetreler devreye direkt olarak bağlanırken ,yüksek voltajların ölçülmesinde kullanılan voltmetreler gerilim trafosu üzerinden bağlanır.

Sigorta

Sanayi tesislerinde kullanılan motor,trafo,jeneratör,kaynak makinesi vb alıcıların besleme hatlarının korunmasında buşonlu,otomatik yada bıçaklı sigortalar kullanılır.

Akım Trafosu

Yüksek değerli akımları 5 amper düzeyine indirerek ölçüm kolaylığı sağlayan cihazlara akım trafosu denir.Bu elemanların primer sarımı kalın kesitli telden az sipirli,sekonder sarımı ise ince kesitli telden çok sipirlidir.

Uygulamada 50/5-60/5-75/5-100/5-150/5-200/5 amper değerindeki akım trafoları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Akım trafolarının sekonder sargılarının bir ucu mutlaka topraklanmalıdır.

Elektrik Tesislerinin Koruması

  Neden ve niçin gerek duyulur,bir tesisin yada aygıtın korunmasına?Koruma sistemlerinin en önemli parçası rölelerdir.
  Koruma röleleri elektrik güç sistemlerinin yaşamsal önem taşıyan bir parçasıdır.Normal çalışma koşullarında yersiz fakat hatalı çalışma durumları ve anormal dış etkenlerle karşılaştırıldığında çok gereklidir.Uygun şekilde çalışna bir kontrol rölesi güç sistemindeki hatalı bölgeyi saptar,hatasız bölgeleri etkilemeden bu hatalı bölgeyi devre dışı bırakmak için gerekli işlemleri başlatır.Koruma rölesini düzenleyip uygulamaya sokacak olan bir mühendis,elektriğin üretilmesi,iletilmesi,dağıtılması ve kullanılması için gerekli tüm aygıtlara ilişkin bilgi sahibi olmalıdır.Ayrıca güç sisteminin normal ve anormal çalışma durumlardaki davranışlarınıda bilmesi gerekir.
  Röleler mümkün oldukça geniş bir uygulama alanına sahiptir.Evlerde,haberleşmede,ulaştırmada,endüstride kısaca elektriğin kullanıldığı hemen heryerde rölelerle karşılaşılabilir.
  Sigorta koruma sistemlerinde sıkça kullanılan bir koruma elemanıdır.Ancak sigortaları rölelerden ayırmak gerekir.Çünkü çalışma ilke ve görevleri farklıdır.

Koruma Rölesi:
Arızalı hatları,aygıtları yada diğer anormal tehlikeli güç sistemi koşullarını algılayıp uygun kontrol devresinin çalışmasını başlatır.

Sigorta:
İçerisinden aşırı akım geçmesiyle ısınan,kopan devre açıcı bir parçaya sahip aşırı akım koruma aygıtıdır.

Koruma rölesi ve sigortalar elektrik güç sistemlerin hemen heryerinde kabul edilmeyecek koşulları algılamak için birlikte kullanılır.

  Elektrik güç sistemlerindeki hatalar genellikle aygıt çalışmadığı yada dış etkenlerin neden olduğu kısa devreler biçiminde gözlenir.Hataların çoğu yıldırım yada diğer yüksek gerilim olaylarının neden olduğu anormal gerilimlerin oluşturduğu yalıtım arızalarıdır.Tam anlamıyla kusursuz bir güç sistemi aygıtı üretmek ne pratik nede ekonomiktir.Ancak başarılı bir sistem düzenlenmesi ve çalışmasına etkiyen değişik etmenler bir ekonomik denge oluşturacak biçimde elde edilmelidir.Çok iyi yalıtılmış oldukça yüksek mekanik ve elektriksel dayanıklılığa sahip aygıtlar kullanarak hataların gelişme olasılığı azaltılabilir.Sistemdeki bazı özel birimlerde oluşan hatalardan etkilenmemeleri için bazen çifte aygıt kullanılıp koruma yoluna gidilebilir.Genelikle bu iki yöntemin birleştirilmesiyle oluşan koruma sistemleri ekonomik bir sistem düzenlenmesini sağlar.Her ne olursa olsun koruma sistemlerinin düzenlenmesinde en önemli etmen hiç kuşkusuz güç sisteminin kesintisiz çalışmasıdır.Bu konuda devre kesicilerinb yardımıyla koruma röleleri kullanılabilir.Çünkü röle aygıtlarının gönderdiği komutlara göre devre dizicileri hatalı elemanı devre dışı bırakırlar.

  Kesiciler öyle yerleştirilirki her bir generatör,transformatör,bara,iletm hattı ve benzerleri sistemin diğer kesiminden tam olarak ayrıştırılabilirler.Devre kesiciler kullanıldıkları devreye maksimum kısa devre akımına dayanacak özellikte olmalıdırlar.

 Koruma rölelerinin ikinci bir işlevide hata yer ve tipinin belirlenmesidir.Böyle bir saptama yanlızca hatanın bulunmasını sağlamaz aynı zamanda osilografik kayıpların karşılaştırılmasını sağlar,hatanın etkilerini azaltmakta yardımcı olur.