Kuvvet Tesislerinde Kullanılan Gereçler v1

Dağıtım Panosu

İş yerlerinde enerji dağıtımı,makinelerin yakınında bulunan dağıtım panolarından yapılır.Uygulamada kullanılan panolar sac yada plastikten yapılır.Eskiden yapılmış tesisatlarda mermer üzerinde olanlar da karşımıza çıkar.

Ampermetre

Alıcının çektiği akım şiddetini ölçmeye yarayan aygıtlara ampermetre denir.Bu aygıtlar devreye seri bağlanarak kullanılır.Sanayi tesislerinde ana panoya üç adet ampermetre konularak üç fazın çektiği akımların seviyesi gözlenir.Şayet fazın birisinden geçen akım anormal derecede diğerlerinden yüksek ise tesisin enerji dağıtım şeklinde değişiklik yapılır.

Az akım çeken sanayi tesislerinde ampermetreler şebekeye doğrudan bağlanılır.Akımın 50 amperden fazla olduğu tesislerde ise akım trafosu adı verilen aygıtlar kullanılarak akım ölçülür.Akım trafosunun primer sargısı faz iletkenine seri bağlanır.Trafonun sekonder sarım uçlarına ise 5 amperlik küçük bir ampermetre bağlanır.Primer sargısından geçen akımın oluşturduğu manyetik alan sekonder sargıda küçük değerli bir akım oluşturur.200/5 amperlik akım trafosunda sekondere bağlı ampermetre 3 amperi gösteriyorsa primerden 120 amper geçtiği anlaşılır.

Voltmetre

Şebekenin gerilimini ölçmeye yarayan aygıtlara voltmetre denir.Voltmetreler şebekeye paralel bağlanarak kullanılır.
Alçak voltajların (0-500V) ölçülmesinde kullanılan voltmetreler devreye direkt olarak bağlanırken ,yüksek voltajların ölçülmesinde kullanılan voltmetreler gerilim trafosu üzerinden bağlanır.

Sigorta

Sanayi tesislerinde kullanılan motor,trafo,jeneratör,kaynak makinesi vb alıcıların besleme hatlarının korunmasında buşonlu,otomatik yada bıçaklı sigortalar kullanılır.

Akım Trafosu

Yüksek değerli akımları 5 amper düzeyine indirerek ölçüm kolaylığı sağlayan cihazlara akım trafosu denir.Bu elemanların primer sarımı kalın kesitli telden az sipirli,sekonder sarımı ise ince kesitli telden çok sipirlidir.

Uygulamada 50/5-60/5-75/5-100/5-150/5-200/5 amper değerindeki akım trafoları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Akım trafolarının sekonder sargılarının bir ucu mutlaka topraklanmalıdır.

Akım Trafosu

Akım Trafosu:

Bağlı oldukları devreden geçen akımı istenilen oranda küçülterek bu akımda ikincil uçlara bağlı aletleri besleyen ve onları yüksek geirlimden yalıtan özel trafolara akım trafosu denir.

Akım Trafolarında Anma Akımları:

Birincil sargıdan çeken akımlar standartlarda belirlenmiştir.Türk standartlarına göre 10-12,5-15-20-25-30-40-50-60-75A veya bunların on katları veya ondalıkları kullanılır.İkincil devreden geçen akım 1-2-5 A değerlerinden biridir.

Akım trafoları devredeyken ikincil devre kesinlikle açılmaz.Açılması durumunda ikincil devrede insan yaşamı açısından tehlike arz edebilecek büyüklükler oluşur.

Ölçü Trafoları

Alternatif akım elektrik tesislerinde gerek akımı gerekse gerilimi belirli oranda küçültmeye yarayan özel trafolardır.Kullanılış amaçları şöyle sıralanabilir;

-->Ölçü aletleri ve koruma rölelerinin birincil geriliminden yalıtılmış güvenli çalışma olanağı sağlarlar.YG'li şebekelerde gerek ölçü aletlerinin gerekse koruma rölelerini şebekeye doğrudan bağlamak yalıtım güçlüğü nedeniyle olası değildir.Örneğin 154kV luk bir gerilim aynı özellikte fakat 100 voltluk bir gerilimle temsil edilebilirse güvenlik içinde ve kolayca sağlanan bir yalıtıma sahip bir ölçü aletiyle ölçülebilir.Bir ampermetreyi doğrudan yüksek gerilime bağlamak olanaklı değildir.Hem birincil gerilimden yalıtılmış bir devrede hemde geçen akımın özelliklerini taşıyan fakat belli oranda küçültülmüş bir değerde ölçü yapmak çok daha kolaydır.

-->Ölçü trafolarıyla değişik birincil değerlere karşılık standart ikincil değerlerde elde edilir.Ölçü trafolarının birincil yükleri standart olmakla birlikte çok değişik değerlerde olabilir.Gerilim trafosu için 6,3-10,5-15-31-34,5-35kV gibi daha yksek değerlerde bir çok birincil gerilim kademesi vardır.Buna karşılık gerilim trafosu için 100 ve 110 volt gibi az sayıda standart ikincil gerilim kademesi vardır.Böylece bir ölçü aletinin tüm ölçü trafolarıyla kullanılması sağlanır.Ölçü aletlerinin skalaları ölçü trafolarının ikincillerindeki değerlere göre değil ölçü trafosunun bağlı olduğu temel şebekenin akım ve gerilimine göre düzenlenir.Örneğin üzeirnde 35/0,1 kV yazan bir voltmetrenin uçlarında 100volt uygulandığında ibresi 35kV değerini gösterir.Eğer bu voltmetre 154kV luk bir sistemde kullanılmak istenirse üzerindeki skala silinip 100 volt 154 kV a karşılık gelmek üzere skala yeniden düzenlenir.

--> Ölçü trafoları akım ve gerilim değerleri üzeirnde çeşitli bağlantılar yapılmasına olanak verir.İki ve daha fazla akımın toplanması,çıkarılması,faz akımlarının değişik durumlarda üçgen bağlanması akım trafolarıyla yapılır.Gerilim trafoları ilede gerilimlerin toplanması ,çıkarılması sağlanır.

-->Ölçü trafoları kullanılması ölçü aletleri ve rölelerin küçük boyutlu maledilmesine olanak verir.400 voltluk bir devreye ampermetre,sayaç,wattmetre gibi akımla çalışan ölçü aletleri doğrudan bağlanabilir.Doğrudan doğruya bağlamanın pratik açıdan doğru olup olmayacağı devreden geçen akımın değerine bağlıdır.Genellikle 100 A den büyük değerlerde ekonomik nedenlerle doğrudan bağlanılmaz kullanılmaz.Bu durumlarda akım trafosu kullanılır ve böylece boyutları çok daha küçük olur.